True
Informatief.TV - TV kijken via internet, de beste Informatieve tv-programma's bij elkaar! Nederland.FM   Nederland.TV   Contact   Privacy & Cookies  

Achter de dijken - Alle afleveringen
Achter de dijken
Achter de Dijken: Monument voor de vrijheid

Hoe bewaren we vrijheid in de toekomst? De generatie die oorlog en onvrijheid heeft meegemaakt kan straks de verhalen niet meer doorvertellen. Wat moeten we weten, wat moeten we doen, om in vrijheid samen te blijven leven? Leo Blokhuis reist langs memorabele plekken die voor altijd verbonden zijn aan de Tweede Wereldoorlog. Den Haag, Loenen, Nijmegen. Er loopt een lijn door Nederland van plaatsen waar iedere dag een stil ritueel plaatsvindt. Ook bezoekt Leo Holocaustoverlevende Salo Muller, die zijn verhaal zo vaak als hij kan op scholen vertelt, schrijfster Roxane van Iperen, die de oorlogsverhalen levend probeert te houden nu de hoofdpersonen er niet meer zijn en Natascha van Weezel, die bespreekt hoe onvrijheid en vervolging nog generaties lang kunnen doorwerken.



Achter de dijken
Achter de Dijken: Merdeka: twee kanten van vrijheid

Leo Blokhuis onderzoekt de geschiedenis van een bevrijd Nederland dat een ander land zijn vrijheid wilde ontzeggen. Zowel in Nederland als Indonesië gaat hij op zoek naar de erfenis van 350 jaar koloniale heerschappij. Februari 1946. Nederland is nog geen jaar bevrijd als het aan de andere kant van de wereld een koloniale oorlog begint. Ruim 130.000 militairen worden per schip naar de kolonie vervoerd, om daar de vooroorlogse koloniale verhoudingen te herstellen. Maar in Indonesië is op 17 augustus 1945 de onafhankelijkheid uitgeroepen. 'Merdeka!' is de leus van de Indonesische vrijheidsstrijders: Vrijheid! Een land achter de dijken dat te boek staat als vrijheidslievend, overheerst meer dan drie eeuwen lang een enorm eilandenrijk aan de andere kant van de wereld. Met de vrijheid van de Indonesiërs neemt men het niet zo nauw. Op zoek naar sporen van deze koloniale erfenis bezoekt Leo hotel Duin en Kruidberg, ooit het grootse particuliere woonhuis van Nederland. Het werd gebouwd met geld dat in de koloniën werd verdiend. Eigenaar Jacob Theodoor Cremer werd puissant rijk dankzij het werk van honderdduizenden koelies, die op de tabaksplantages slavenarbeid verrichtten. Wat is er van hun geschiedenis terug te vinden in Medan (Sumatra), waar de roemruchte Deli-maatschappij gevestigd was? Nederland worstelt al jaren met haar koloniale verleden. Een groot wetenschappelijk onderzoek naar de koloniale oorlog roept dan ook felle, publieke reacties op. Sommigen zijn bang dat het onderzoek te kritisch zal zijn, anderen vrezen juist dat de wandaden van Nederlandse militairen vergoelijkt zullen worden. Voor nabestaanden van slachtoffers van het Nederlandse leger zal het niet kritisch genoeg kunnen zijn. Daarnaast zijn er ook veel Indonesiërs die met een zekere meewarigheid naar het Nederlandse zelfonderzoek lijken te kijken. In Medan ontmoet Leo de architect Soehardi Hartono die zegt: 'Wij hebben het jullie vergeven. Nu moeten jullie jezelf vergeven.'



Achter de dijken
Achter de Dijken: Geen scrupules

Het contrast tussen vrij en onvrij wordt pijnlijk duidelijk. De 17e eeuw is voor de vrijheidslievende Nederlanders een gouden tijd. Vertrouwd met het alomtegenwoordige water, veroveren ze de wereldzeeën. Ze voeren handel tot ver achter de horizon. Kooplieden verdienen geld als water. Ver uit het zicht betalen anderen de prijs hiervoor, met hun leven en met hun vrijheid. Leo Blokhuis stuit in de archieven van Paramaribo op het bijzondere en schrijnende verhaal van de slaafgemaakte Andries.



Achter de dijken
Achter de Dijken: Geboortepapieren

Leo Blokhuis verzamelt de geboortepapieren van het vrijgevochten Nederland. Hij reist van Den Haag naar Hattem, en van Amsterdam naar Amerongen, op zoek naar de oorsprong van onze politieke vrijheid. Daarvoor moet hij terug naar de start van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, een ongehoord brutaal experiment van zelfbestuur aan de Noordzee. En het gaat ze voor de wind. Het noorden wordt een veilige haven voor handel en voor vluchtelingen. Joden, Hugenoten, ze stromen binnen, vooral in Amsterdam. Een Gouden Eeuw gloort, de vrijheid werpt haar vruchten af. In de indrukwekkende 'Harry Potter'-bibliotheek van de Tweede Kamer vindt Leo de allereerste, maar in vergetelheid geraakte grondwet uit 1798. Volgens historicus Niek van Sas is deze staatsregeling zelfs de allermooiste die ooit op Nederlandse bodem is geschreven: 'Met de klassieke vrijheidsrechten, de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst, het recht op onderwijs, gezondheidszorg en armenzorg, en de plicht van de staat om voor voldoende werkgelegenheid te zorgen. Dat is toch niet niks'.



Achter de dijken
Achter de Dijken: Eeuwenoude sporen

Leo Blokhuis gaat terug naar de tijd van ridders en Romeinen. Sporen van de drang naar vrijheid zijn al millennia oud, zo blijkt. Als je maar weet waar je moet zoeken. In de grond, boven de grond, en in gebruiken van nu. Al in onze vroegste geschiedenis werd er voortdurend geprobeerd vrijheid te verdedigen of gebied te veroveren. De eerste bron die daarover schrijft, is de Romeinse geschiedschrijver Tacitus. Hij verbaast zich over de vrijheidsdrang van de bewoners van die moerassige Lage Landen. Leo Blokhuis: 'Het blijft een machtig verhaal. De Romeinen, die een grens door het huidige Nederland trekken, goed bewaakt, met wachttorens en goedgetrainde soldaten.' Blokhuis speurt met archeologen naar de sporen van de strijd, onder de grond en in de rivieren: 'wie zijn hand steekt in de Rijn, steekt zijn hand in de geschiedenis'. Na de Romeinen is het een komen en gaan van andere overheersers. Het lijkt wel of het in de middeleeuwen altijd hommeles is in onze contreien. Niks geen gepolder, er wordt geknokt! Friesland, dat in de middeleeuwen grofweg van Zeeland tot Denemarken loopt en een machtig land is, kent lang een vrije samenleving. Iedere terp is eigen baas. De graven van Holland aan de andere kant van de Zuiderzee bedreigen deze Friese vrijheid, net als onderlinge Friese twisten. Ook een opstandig gebied als Gelderland laat zich niet onberoerd. Leo reist naar kastelen en kloosters, vaart over de ooit fanatiek ontwaterde Friese meren ('de grootste ecologische ramp van ons land'). Regionaal verlangen en het koesteren van het verleden zijn sterk aanwezig in het Nederland van 2019. Een zoektocht naar identiteit, een verlangen naar gemeenschapszin en de vrijheid om zelf uit te maken wat je doet en laat. Dolly Verhoeven, hoogleraar Gelderse geschiedenis: 'De wereld is groot geworden. We zitten in een tijd van enorme veranderingen. Mensen zoeken houvast, willen zich verbonden voelen en duiken weer in de regionale en lokale geschiedenis'.



Achter de dijken
Achter de Dijken: In het spoor van de bevrijders

Leo Blokhuis reist van het eerste vrije stukje Nederland, een boerderij in Zuid-Limburg, naar het laatste Duitse bolwerk: Schiermonnikoog. Onderweg spreekt hij ooggetuigen van toen. Hoe was het werkelijk, de bevrijding van Nederland? Wat was de prijs die werd betaald? Achter elke voordeur schuilt een ander verhaal. Met Britse veteranen reist Leo mee naar Zeeland. Zeeland blijkt in die strijd in 1944-1945 een buitensporige prijs te hebben betaald voor de vrijheid, geen provincie is zo beschadigd. De bevrijding van de rest van Nederland laat lang op zich laat wachten. Het laatste oorlogsjaar trekt diepe sporen: Nederland wordt een land op drift, een op de vier Nederlanders raakt ontheemd. Leo gaat met de 98-jarige zuster Josefa Electa vanuit Roermond terug naar Friesland. Een evacuatietocht die ze 75 jaar geleden ook ondernam, dwars door de frontlinie, met tweehonderd weeskinderen. Op Schiermonnikoog komt de bevrijding het laatst. Pas op 11 juni 1945 kan ook hier de vlag worden gehesen. Op het drenkelingenkerkhof Vredenhof vinden slachtoffers van luchtgevechten en zeeslagen hun laatste rustplaats. Vriend en vijand, naast elkaar.



Achter de dijken
Achter de dijken: De revolutie gaat verder

Door de uitvinding van de boekdrukkunst krijgt de Reformatie vleugels. Luther weet zijn ideeën er op een handige manier mee te verspreiden. Reclamebureau Superheroes vertaalt de strategie van Luther naar onze tijd. Hoe zou een eigentijdse Luther nu het publiek aanspreken? Door de Reformatie neemt de macht en invloed van de Katholieke Kerk af. De weg wordt gebaand naar de wetenschappelijke revolutie en de verlichting. De oprichting van de eerste universiteit van Nederland, Leiden, is rechtstreeks in verband te brengen met de Reformatie. Dat we nu dankzij de nieuwste DNA-technieken kunnen sleutelen aan de genetische code van de mens is in zekere zin te danken aan de wetenschappelijke pioniers uit de 16e en 17e eeuw. Leo Blokhuis in gesprek met hoogleraren Eric Jorink en Robbert Dijkgraaf over de spanning tussen religie en wetenschap.



Achter de dijken
Achter de dijken: De gelukkige huisvrouw

De Nederlandse vrouw staat te boek als vrijgevochten, onafhankelijk en gelukkig. Leo Blokhuis bezoekt de Libelle Zomerweek en ontmoet daar hoogleraar vrouwengeschiedenis Els Kloek. Volgens Kloek is onze samenleving bepaald door de koopman, de dominee en de huisvrouw. Die bijzondere positie als huisvrouw heeft de vrouw aan Calvijn te danken. Maar is dat calvinisme nu een zegen of een ramp geweest voor de vrouwenemancipatie? We volgen een dag uit het leven van een werkende moeder met vier kinderen. Hoe houdt zij alle ballen in de lucht? Ook aandacht voor een cursus huwelijksvoorbereiding. Hoe wordt er tegenwoordig gedacht over de rol van de vrouw in het gezin? Ook bezoekt Leo NS-topvrouw Marjan Rintel en praat met haar over het glazen plafond. En wat hebben seksualiteit en Calvijn met elkaar gemeen? De kerkhervormer blijkt op seksueel gebied een vernieuwer.



Achter de dijken
Achter de Dijken: Moeizame tolerantie

Nederlanders worden gezien als een tolerant volkje, tenminste zo staan we in het buitenland nog steeds bekend. Maar klopt dat imago eigenlijk wel? Blokhuis praat erover met de Turks-Nederlandse schrijver Özcan Akyol, zoon van een gastarbeider. Ook bezoekt hij Leiden, wat in de 16e en 17e eeuw een vestigingsplaats was voor duizenden gevluchte calvinisten. Het calvinisme zou uiteindelijk de dienst gaan uitmaken. De katholieken verdwenen ondergronds, andersgelovigen mochten er wel zijn, maar niet al te zichtbaar. Schuilkerken waren het gevolg. In Amsterdam waren de joden vanwege hun economische connecties nog wel welkom, maar in andere delen van het land niet. Ook vaart Leo mee tijdens de sloepenparade op roze zaterdag in Den Bosch. Nederland werd afgelopen decennia geroemd om haar ruimdenkende opvattingen, homo's uit de hele wereld voelen zich hier welkom en veilig. Is dat nog steeds zo?



Achter de dijken
Achter de Dijken: Handelaren met een geweten

Arbeidsethos en calvinisme zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een calvinist werkt hard, steekt zich liever niet in de schulden en is zuinig. Zo zien Nederlanders zichzelf ook graag: de koopman en de dominee, handelaren met een goed geweten. Is dit beeld niet te rooskleurig? In Middelburg viert Leo Blokhuis de afschaffing van de slavernij. In de stad die rijk is geworden dankzij roven en verkopen van slaven vraagt hij zich af hoe geloof en slavenhandel naast elkaar konden bestaan. Daarnaast duikt Blokhuis in de Lutherse diaconie, de eeuwenoude armenzorg die zich anno 2017 ontpopt tot vastgoedontwikkelaar. Met huuropbrengsten van monumenten wordt ouderenhuisvesting gefinancierd. En werken of sporten op zondag, is dat nog steeds een probleem in calvinistisch Nederland? Met wielrenner Johnny Hoogerland praat Leo over de zondagrust. Koersen en prijzen winnen op zondag ligt in het gereformeerde gezin gevoelig.



Achter de dijken
Achter de Dijken: De echo van Calvijn

Geen land ter wereld met zoveel festivals en we zingen massaal. Ons kleine landje kent een enorme koordichtheid. Leo Blokhuis start zijn reis op Pinkpop. Een reis door artistiek Nederland: van Maassluis via Amsterdam naar Nuenen. Wat is de invloed van Calvijn geweest op de schoonheid van de kunsten? Chef's Special, Typhoon, Barry Atsma, 3FM-dj's, allemaal herkennen ze dat calvinistische DNA. Ook reist Blokhuis naar Nuenen, waar onze wereldberoemde schilder Vincent van Gogh vandaan komt. Aan arbeidsethos geen gebrek. Van Gogh werkte dag en nacht om een van zijn belangrijkste meesterwerken te voltooien.



Achter de dijken
Achter de Dijken: Watermensen

Leo Blokhuis reist van Zeeland via de grote rivieren naar de Friese kust. Wat is de invloed van het wassende water en het typische polderlandschap op onze identiteit? Bij de grote rivieren ontmoet Blokhuis cultuurhistoricus Herman Pleij. Een gesprek over hoe Nederlanders konden overleven in die drassige rivierdelta. Die strijd tegen het water is nog steeds actueel. In de Schermerpolder is het letterlijk pompen of verzuipen. Het calvinisme zit diep in de genen van deze watermensen. Ook een bezoekje aan Den Briel, waar ieder jaar de inname door de Watergeuzen in 1572 wordt gevierd. De bevrijding was het startschot voor wat ooit het huidige Nederland zou worden. En een ontmoeting met weerman Reinier van den Berg, een calvinist met een missie. Volgens Van den Berg loopt Nederland hopeloos achter als het gaat om de zorg om de aarde, en dat terwijl duurzaamheid voor een land onder de zeespiegel van levensbelang is.



Achter de dijken
Achter de Dijken: De aard van het beestje

Leo Blokhuis ontmoet oercalvinist en cabaretier Freek de Jonge. Ook gaat hij terug naar zijn ouderlijk huis in Wezep.